Trẻ em nói gì về AI? Những phát hiện bất ngờ từ cuộc khảo sát với thanh thiếu niên

Những đứa trẻ "lạnh nhạt" với AI: chẳng mấy trẻ quan tâm đến công cụ sắp chiếm lĩnh cuộc sống

Khi nhóm biên tập viên của tạp chí Anyway—một ấn phẩm chuyên biệt cho thanh thiếu niên—nghiên cứu về quan điểm của giới trẻ đối với trí tuệ nhân tạo (AI), họ kỳ vọng sẽ nhận được những phản hồi quen thuộc: chuyện gian lận bài vở, lo ngại về deepfake, hay nỗi sợ thất nghiệp do AI thay thế con người. Thế nhưng, kết quả khảo sát với 500 trẻ em và thiếu niên từ 10 đến 18 tuổi tại Mỹ lại khiến họ bất ngờ. Hầu hết trẻ không quan tâm đến AI, thậm chí không muốn thảo luận về chủ đề này. Không có sự hứng khởi như khi nhắc đến iPhone hay Snapchat—những thứ vốn luôn nằm trong danh sách "phải có" của giới trẻ. Thay vào đó, các em thể hiện sự thờ ơ sâu sắc: AI chưa đủ hấp dẫn để chiếm vị trí trong cuộc sống của mình.

Từ "bất cần" đến những lo ngại sâu sắc: trẻ em nhìn AI khác người lớn thế nào?

Khảo sát cho thấy sự đa dạng trong quan điểm của giới trẻ về AI. Khoảng 40% trẻ trong độ tuổi 10-12 tỏ ra thờ ơ, thậm chí coi AI là "chuyện của người lớn". Nhiều em không hiểu rõ AI hoạt động ra sao, nhưng cũng không muốn tìm hiểu thêm. Ngược lại, nhóm 13-18 tuổi có nhận thức rõ ràng hơn, nhưng hầu hết đều lo ngại về tác động tiêu cực của AI lên môi trường (35%), khả năng sáng tạo (28%), và tư duy phản biện (22%). Đặc biệt, 60% trẻ cho rằng AI sẽ khiến con người lười suy nghĩ hơn, trong khi 45% lo sợ về nạn deepfake và thông tin giả mạo.

Jen Swetzoff và Keeley McNamara—hai biên tập viên sáng lập của Anyway—cho biết: "Chúng tôi tưởng sẽ nghe những câu chuyện về gian lận hay những ứng dụng truyền cảm hứng, nhưng thực tế lại sâu sắc hơn nhiều. Trẻ em không bị ám ảnh bởi AI như chúng tôi tưởng. Điều đáng chú ý là những lo ngại của chúng không chỉ xoay quanh bản thân, mà còn hướng tới xã hội và tương lai."

Một số quan điểm gây bất ngờ:

• 25% trẻ tin rằng AI sẽ làm suy yếu khả năng giao tiếp xã hội của con người, vì mọi người sẽ dần phụ thuộc vào các chatbot thay vì trò chuyện trực tiếp.
• 15% trẻ cho rằng AI nên bị cấm hoàn toàn vì nguy cơ lạm dụng, đặc biệt trong giáo dục.
• Duy nhất 10% trẻ hứng thú với AI, nhưng họ cũng thừa nhận rằng công nghệ này chưa đủ hấp dẫn so với những gì họ mong đợi.

AI trong mắt giới trẻ: không phải "công cụ tương lai", mà là thứ xa lạ

Khác với quan niệm rằng thế hệ Z là "bản sao kỹ thuật số" của công nghệ, khảo sát này cho thấy một bức tranh phức tạp hơn. Trẻ em không coi AI như một sản phẩm "phải có" trong cuộc sống hàng ngày. Chúng không thấy sự hữu ích tức thì như mạng xã hội hay điện thoại thông minh. Thay vào đó, chúng nhìn nhận AI như một mối lo ngại xa vời, giống như một công nghệ "của người lớn" mà chúng chưa sẵn sàng tiếp nhận.

Điều này đặt ra câu hỏi lớn: Liệu các nhà phát triển AI có đang nhắm sai đối tượng? Khi mà giới trẻ—nhóm người sẽ sống với AI lâu nhất—lại thờ ơ hoặc thậm chí phản đối công nghệ này, liệu chúng ta có đang xây dựng một tương lai nơi AI bị "bỏ rơi" bởi chính những người sẽ sử dụng nó?

Các chuyên gia giáo dục cho rằng, nguyên nhân có thể đến từ việc AI chưa được tích hợp một cách tự nhiên vào giáo dục và giải trí của trẻ em.Trong khi những đứa trẻ thế hệ trước lớn lên cùng trò chơi điện tử hay mạng xã hội, thì AI vẫn còn quá trừu tượng, xa vời so với trải nghiệm hàng ngày của chúng.

Cuộc khảo sát của Anyway không chỉ là tiếng nói của thế hệ trẻ về công nghệ, mà còn là lời cảnh tỉnh cho cả ngành công nghiệp AI: Nếu muốn giành được sự quan tâm của giới trẻ, AI cần phải trở nên hữu hình, hữu dụng và an toàn hơn trong mắt họ.